Yangın Sınıfları Nelerdir | Doğru Yangın Tüpü Seçimi

Yangın sınıfları nelerdir

Yangın Sınıfları Nelerdir | Doğru Yangın Tüpü Seçimi

YANGIN SINIFLARI NELERDİR | DOĞRU YANGIN TÜPÜ SEÇİMİ

Yangın sınıfları, yangının çıkış şekli ve söndürülme teknikleri ile bağlantılı bir kategoriledirmedir. Bu sınıflandırma, her yangının aynı olmaması ve  aynı olmayan bu yangınların söndürme işleminin de farklı olmasından kaynaklanır.

“Kontrolden çıkmış yanma olayına ne denir” sorusunun da yanıtı olan yangın, kimi zaman LPG patlaması kaynaklı çıkar, kimi yangın elektrik kontağından başlar, kimi zaman da prizde unutulmuş bir ütü ya da mutfakta sıçrayan yağ yangın sebebi olabilir.

Çıkma sebebi farklı olan bu yangınlara müdahale etmek için öncelikle nasıl ve neden çıktıkları, daha sonra da nasıl söndürüleceği konusunda bilgi sahibi olmak gerekir.

Yangın sınıfları ile ilgili tüm detaylar ve bu yangın sınıflarına göre doğru yangın tüpü nasıl seçilir konusundaki tüm detaylar TUFEX’te.

YANGIN SINIFLARI NELERDİR?

Yangın sınıfları nelerdirYangın sınıfları Avrupa normlarında EN 2 standartlarına göre belirlenmiştir.

Bu standartlar aynı zamanda  yangın çeşitleri nelerdir”  sorusunun yanıtını vermektedir.

Buna göre 6 tip yangın vardır.

  • A Tipi Yangın
  • B Tipi Yangın
  • C Tipi Yangın
  • D Tipi Yangın
  • E Tipi yangın
  • F Tipi Yangın

 

Bu noktada yangının çıkma nedenleri önem kazanmaktadır. Her tip yangının çıkış nedeni farklıdır. Bu nedenler arasında ilk sırayı ise dikkatsizlik almaktadır.

Bilgisizlik, ihmal, kazalar, sabotaj, başka bir yerde çıkan yangının sıçraması ve dağılması, doğa olayları gibi etkenler her yerde, her zaman yangın çıkmasına neden olabilir.

Makinelere elektrik veren kablolara haddinden fazla yük/voltaj bindirilmesi, kablo kaynaklı yangınlara sebep olabileceği gibi, doğada unutulan bir cam parçası da söndürülmesi zor orman yangınlarına yol açabilir. Tehlikeli madde üreten ya da çabuk alev alabilecek ürünlerin üretildiği bir fabrikada en küçük kıvılcım yangına sebep olabileceği gibi, evlerde prizde unutulmuş bir ütü bile önü alınamaz yangınlara neden olabilir.

YANGIN SINIFLARI  VE OLUŞMA NEDENLERİ 

Yangın sınıfları ve meydana gelme nedenlerine gelirsek;

A sınıfı yangınlar; katı madde yangınları olarak da nitelendirilebilir. Bu tür yangınlar odun, çöp, kumaş, kağıt ve plastik gibi yaygın maddeler nedeniyle tutuşur. Çöp kutusu ve çöplük yangınları A Sınıfı yangınların başlıca örnekleridir. Organik esaslı katı maddeler herhangi bir nedenle alev aldığında A tipi yangın başlamış olur. Bu yangın sınıfı en bilinen ve en sık karşılaşılan yangıları içerir. Çabuk yayılabildikleri için ortadan kaldırılması da zor olan bu yangınların önüne,  iyi temizlik ve atık malzemelerin azaltılması ile geçilebilir, böylece risk en aza indirilebilir.

B sınıfı yangınlar;  sıvılar veya sıvılaşabilir katılar ile ilgili yangınların sınıfıdır. Yanıcı sıvılar veya gazların patlaması sonucu ortaya çıkar. Benzin, benzol, mazot, fuel-oil, madeni yağlar, vernik, boya, tiner, alkol, parafin, aseton, asfalt, tutkal v.s. bu gruba girer. Bu yangınlar aynı zamanda akaryakıt yangını olarak da nitelendirilebilir.

Özellikle işyerlerinde kullanılan sıvı ve kimyasalların çoğu yanıcı veya patlayıcı olabilir. Bu da yangın riskini artırır. Bu yangınlar diğer yangın sınıflarına göre daha azdır ama daha ölümcül sonuçlar doğurur.

İşyerinde hangi yanıcı sıvıların kullanıldığını bilmek gerekli önlemlerin alınması konusunda yol gösterici olabilirken, bu maddelerin güvenli bir şekilde depolanması da gerekir ve yanıcı ve tutuşturucu maddelerden uzak tutulmalarında fayda vardır.

C sınıfı yangınlar; gaz içeren yangınlardır. Etken madde burada, doğal gaz, LPG’nin yanı sıra yanıcı veya patlayıcı diğer gaz türleri olabilir.
Burada yanıcı gaz sınıfları devreye girmektedir. Doğal ve üretilmiş gazlar, metan, hidrojen, asetilen ve propan kaynaklı yangınlar bu gruba girer. Hidrojen yangını bir C sınıfı yangın olarak karşımıza çıkar. C sınıfı yangınlar arasında metan yangınlarının da yer alması “metan yanıcı mıdır” sorusuna da yanıt verir, metan yanıcı özellikte bir gazdır.

Gazla çalışmak tehlikelidir ve C sınıfı yangın çeşitlerini bir anda ortaya çıkarabilir. Bu gazlar hava ile karıştıklarında patlayıcı hale gelirler ve herhangi bir tetikleme ile patlayabilirler.

Gazları güvenli bir alanda, kapalı kaplarda depolamak C sınıfı yangın riskinin azalmasını sağlayabilir.

D sınıfı yangınlar; metal yangınları olarak sınıflandırılır. Yanıcı metallerin ateşlediği yangınlardır. Laboratuarlar genellikle D sınıfı yangınların meydana geldiği tipik ortamlardır.

Metaller genellikle yanıcı bir malzeme olarak düşünülmez ancak söz konusu metaller iyi iletkenlerdir ve yangının yayılmasına neden olurlar. Tüm metaller yüksek sıcaklıkta yumuşar ve erir, bu durum metal kiriş ve kolonlar yangında yapısal elemanlar olarak yer aldığında ciddi sorunlar doğurabilir.

E sınıfı yangınlar;  Elektrik yangınları olarak kabul edilirler.

Her ne kadar dünya literatüründe E sınıfı yangın yoksa da, elektrik kaynaklı yangınlar E sınıfı yangınlar olarak bilinir. E sınıfı yangın konusunda tartışma ise elektrik bir yakıt olmadığı halde ateşleme kaynağı olmasından kaynaklanır. Elektrik, yangınlarda ek bir tehlikedir.

E sınıfı yangında, elektrik transformatörleri, cihazlar ve motorlar gibi elektrikli bileşenler patlar ve yangına sebebiyet verir.

Elektrik yangınları son 10 yılda yüzde 100’e yakın bir artış göstermiştir. Bu rakamlar gerekli önlemlerin alınmadığını ve elektrik kaynaklı yangınların ihmalkarlık sonucu çıktığını göstermektedir.

Elektrikli ekipmanların ve kurulumların doğru şekilde olduğundan, periyodik şekilde denetlendiğinden ve bakımının yapıldığından emin olmak, bu tür yangın riskini azaltmaya yardımcı olacaktır.

F sınıfı yangınlar, gres, zeytinyağı, tereyağı, hayvansal yağlar ve bitkisel yağ kaynaklı yangınlar pişirme yangınları olarak kabul edilir. İçinde mutfak olan ticari binalar ve restoranlar, F sınıfı yangın ihtimaline karşı dikkatli olmalıdır. Zira derin yağda kızartma ve mutfaklarda ısı kaynaklarına yakın yanıcı yağların dökülmesi F sınıfı yangına neden olabilir. Kullanım sırasında kızartma ekipmanlarını her an denetlemek yangın riskini azaltacaktır.

YANGIN SÖNDÜRÜCÜ MADDELER

Nedeni ne olursa olsun ortaya çıkan yangın belirli söndürücü maddeler kullanılarak bertaraf edilir. Bu maddeleri şöyle sıralamak mümkün:

  • Su: Yangını söndüren maddeler arasında en önemlisi sudur. Su en temiz yangın söndürme maddesi olarak da kabul edilir.
  • Kum: Yanıcı maddelerin oksijenle ilişkisinin kesilerek söndürülmesinde kullanılır.
  • Karbondioksit Gazı (CO2): Yanan maddenin üzerini kaplayan karbondioksit, yanıcı maddeyi oksijensiz bırakarak yangının söndürülmesini sağlar.
  • Kuru Kimyevi Tozlar: Kimyasal tozların cinslerine göre A,B,C sınıfı yangınlar etkin bir şekilde söndürülebilmektedir.
  • Köpük: Köpük yanan yüzeyi tamamen kaplayarak yangının hava ile temasını keser. Köpük soğutma özelliğinin bulunması nedeniyle de yangın söndürücü olarak kullanılır.

YANGIN SÖNDÜRME CİHAZLARI VE ÖZELLİKLERİ

Yangın söndürme cihazları yukarıda sözünü ettiğimiz söndürücü maddeleri içeren cihazlardır. Bu cihazlar içindeki malzemelerin yardımıyla ısı ve oksijen arasındaki bağlantıyı kesmeye yarayan basınçlı bir cihazlar, yani tüplerdir. Kullanım alanına göre cihazların içindeki madde değişkenlik gösterir. Farklı ebat ve özellikteki bu cihazlar yangınların söndürülmelerinde öneli işlevler gösterir.

YANGIN SINIFLARINA GÖRE TÜP SEÇİMİ NASIL YAPILMALIDIR?

Detaylı olarak açıkladığımız yangın sınıflarının her birinin kendine özgü söndürülme teknikleri vardır. Bu noktada yangına doğru ekipmanla müdahale etmek en iyi sonucu verecektir. Bunun için de yangın sınıflarına göre söndürücü ve tüp seçimi yapılmalıdır.

A sınıfı yangınlarda kullanılması gereken tek tip yangın söndürücü madde su’dur. Su aynı zamanda en yaygın kullanılan yangın söndürme maddesi olarak kabul edilir. Çünkü katı yanıcı madde içeren çoğu yangında etkilidir. Ancak bir iletken olarak, asla elektrikli ekipmanların yakınında kullanılmamalıdır. Ayrıca değerli kitap, antika eşya vb. bulunduğu bina yangınlarında da su kullanılmamalıdır. Çünkü tazyikli su yangından kurtarılabilen malzemelere büyük oranda zarar verir.

B sınıfı bir yangında köpük veya toz içeren yangın tüpü kullanmak en verimli sonucu doğuracaktır. B sınıfı yangınlar, yanan madde ile oksijen teması kesilerek yani ateşi boğarak söndürülür.

B sınıfı yangınlar ne ile söndürülür sorusunun yanıtı kadar ne ile söndürülmez sorusunun yanıtı da hayati önem taşır. B sınıfı bir yangın asla suyla söndürülmemelidir. Yanıcı sıvı kaynaklı bir yangına su sıçraması sadece alevleri yayar.

C sınıfı yangınlar LPG ve doğalgaz yangınları olarak bilinirler bu nedenle “LPG ve doğalgaz yangınları neyle söndürülür” sorusunun yanıtı aranır. C sınıf yangınlarda, kuru toz ihtiva eden yangın tüpü kullanılabilir ama bu yangınları söndürmenin tek  ve en güvenli yöntemi gaz kaynağını kapatmaktır.

D sınıfı yangınları kuru toz çeşitlerini ihtiva eden yangın tüpleri vasıtasıyla söndürülür. Yangın tüpünün içindeki toz tasarlandığı metalin riskinin türüne göre değişirken, küçük metal yangınları bazen kuru toprak veya kumla boğularak da ortadan kaldırılabilir. Su metal yangınlarında hızlandırıcı bir işlev göreceği için bu yangınlarda asla kullanılmamalıdır.

Radyoaktif maddelerin sebep olduğu yangınları söndürmek için de kuru ve metal toz içeren yangın söndürücüler kullanılır ve boğma yöntemiyle yangın söndürülür.

E sınıfı yangınların söndürülmesinde de su kullanılmamalıdır. Karbondioksit ve kuru toz içeren yangın tüplerinin kullanılacağı bu yangının söndürülmesi sırasında güç kaynağı mutlaka kapatılmalıdır.

F sınıfı yangının söndürülmesinde ise ıslak kimyasal söndürücüler kullanılır. Küçük F sınıfı yangınlar için bir yangın battaniyesi de kullanılabilir. Toz söndürücülerin bu yangınları bertaraf etmek kullanıldığı durumlar da vardır.

Yağ yangınları asla ama asla su ile söndürülmeye çalışılmamalıdır. Bu girişim yangını ileri boyuta taşımaktan başka bir işe yaramaz. Böyle bir durumda daha çok alevlenme ve patlama yaşanabilir.

YANGIN SÖNDÜRMEDE KULLANILAN KÖPÜK ÇEŞİTLERİ

Yangın söndürme köpük çeşitleri kullanım amaçları ve yangın sınıflarına göre kategorilendirilmişlerdir. Yangın söndürmede kullanılan köpük çeşitleri, söndürülecek yangın türüne göre üretilirler. Köpüğün kullanılacağı yangına göre üretilmesi performansını artırır, etki süresini kısaltır ve yangına daha çabuk müdahale edilmiş olur.

Yangın söndürme köpüklerini şöyle sıralamak mümkün:

  • Sentetik köpük:Kâğıt, tekstil, ağaç, havalandırma kısımlarında, doğalgaz, LPG ve katı yangınları söndürmek için kullanılan köpüklerdir.
  • Protein köpükler: Isı dayanımı ve yoğun yapısı nedeniyle gemilerde, akaryakıt depolarında tercih edilir. Gemide yangın çeşitleri bu köpükler vasıtasıyla bertaraf edilirler.
  • FFFP Köpükler: Düşük genleşmeli ve yüksek genleşmeli olarak üretilebilen bu köpükler özellikle akaryakıt, petrol depolama, petrokimya tesislerinde kullanılır.
  • AFAR-AR alkole dirençli köpükler: Bu köpük türü özellikle alkol, isopropanol, etil asetat, toluol ve solvent yangınlarını söndürmek için kullanılır.
  • AFFF-PLUS: Özel biyolojik hammaddeler kullanılarak üretilir. Özelliğinden dolayı her yangın türünde kullanılır.
  • KLASS A: A sınıfı yangınlar için özel olarak üretilmiştir. İtfaiye araçları, CAFS sistemli araçlar, yangın söndürme helikopterleri ve uçaklarında kullanılan bir köpüktür.
  • KLASS B: B sınıfı yangınlarda kullanılır. Akaryakıt yangınlarında, hidrokarbon yangınlarında ve her türlü yangın söndürme sistemlerinde uygulanabilir. Kara ve hava araçlarında, CAFS sistemlerinde de uygulanabilir.
  • FIRE SUPPRESANT:Potasyum esaslı bir köpüktür, mutfakta davlumbazdan kaynaklanan yangınlarda kullanılır. Suyla karıştırılarak kullanılır.

YANGINLARA KARŞI ALINACAK ÖNLEMLER

Herhangi bir sebeple, herhangi bir alanda yangın çıkması durumunda söndürme teknikleri kullanılır ama olası yangınlara karşı mutlaka alınması gereken önlemler vardır.

  • Binalar yangına dayanıklı malzeme kullanılarak yapılmalı,
  • Yanıcı ve ateşleyici malzemeler ayrı bir yerde depolanmalı,
  • Yangın alarm sistemleri kurulmalı,
  • Kaçış yolları belirlenmesi,
  • Yangın tüpü vb. söndürme cihazları bulundurulmalı,
  • Yangın söndürme cihazlarının çalışır vaziyette kalması için periyodik denetim ve bakımları yapılmalı,
  • Yangının yayılmasını önlemek için bölmeler oluşturulmalı,
  • Acil durum ışıklandırmaları yapılmalı,
  • Elektrik tesisatının bakımı sık sık yapılmalı,
  • Ocak veya sobalar azami dikkatle kullanılmalı.

 

Bu gönderiyi paylaş

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir


Bu ürünü sepete eklediniz: