Yangın Üçgeni Nedir | Bileşenleri ve Oluşturan Unsurlar Nelerdir

yangın üçgeni

Yangın Üçgeni Nedir | Bileşenleri ve Oluşturan Unsurlar Nelerdir

Yangın Üçgeni Nedir ? Bileşenleri ve Oluşturan Unsurlar Nelerdir ? 

“Yangın üçgeni”  herhangi bir alanda herhangi bir nedenle çıkan yangınların tanımlanması sırasında sıkça dile getirilen bir söylem olarak -Bu söylem yangının oluşumu için gerekli olan üç şartı belirtmektedir.

Yeterli derecede ısı, yeterli derecede oksijen ve yanıcı bir madde, yangın üçgenini oluşturarak yangın çıkmasına neden olmaktadır.

Yangın üçgeni nedir, bileşenleri nelerdir, kenarlarında neler bulunur.

Yangın Üçgeni Nedir ?

Yangın üçgeni nedir sorusunu herhangi bir yangın mahallinde, söndürme işlemi sırasında bulunan bir kişi soracaktır.

Yanabilen maddelerin gerek dikkatsizlik, gerek ihmalkarlık, gerekse kaza gibi herhangi bir sebeple çevresine ısı ve ışık yayarak kontrol dışı yanması ile ortaya çıkan yangınlarda kullanılan bu söylem teknik bir söylemdir. Ama cevabı herkesin işine yarayacak ve olası bir yangında nasıl hareket edilmesi gerektiğini ortaya koyan bir sorudur.

Zira ne zaman, nerede ve nasıl çıkacağını bilemediğimiz yangın ile herkes karşılaşabilir ve bu karşılaşmanın sonuçlarının vahim olmaması için konuyla ilgili az da olsa bilgi sahibi olunmalıdır. Böylece yanlış müdahalelerden kaçınılır.

Yangın üçgeni “Yangın nasıl oluşur” sorusunun yanıtını da vermektedir.

Kontrol dışı yanmanın başlaması ve sürebilmesi için gereken; yanıcı madde, yakıcı madde ve ateşleme kaynağının uygun koşullarda bir araya gelmesine yangın üçgeni ya da yanma üçgeni  denir.

Burada yanıcı madde kağıt da olabilir, herhangi bir gaz da, mutfaklarda kullanılan yağ da… Yakıcı madde ise oksijendir,  zira oksijenin olmadığı ortamda yanma olmaz.  Ateşleme kaynağı ise ısıdır.

Yani yanıcı madde+ısı +oksijen üçlüsünün bir araya gelmesi ile yangın üçgeni oluşmuş olur. Yangını ortadan kaldırmak için bu 3 etkenden birinin ortadan kaldırılması gerekmektedir.

Yangın Üçgeni Bileşenleri

Yangın üçgenini oluşturan faktörler aynı zamanda yangın üçgeni bileşenleri olarak tanımlanmaktadır. Bu bileşenler yan yana gelmediği takdirde yanma olayı gerçekleşmez. Yangını tam olarak anlamak ve gerekli önlemleri almak bu bileşenlerin ne olduğunu tam anlamıyla algılamakla olabilecek bir durumdur.

Yangın Üçgenini Oluşturan Unsurlar

Yangın nedir sorusunu en kolay yanıtı vermeyi sağlayan yangın üçgenini oluşturan unsurları şöyle açıklamak mümkün:

Yanıcı madde- yakıt:

Yakıt dendiğinde akıllara sadece benzin, doğalgaz ya da LPG gelmemelidir. Yangın söz konusu olduğunda yakıtlar çeşitlidir. Zira bir madde yanabiliyorsa yanıcı maddedir. Bu maddelere kağıt, karton, tahta, kauçuklar, plastikler, ambalaj malzemeleri, tekstil ürünleri gibi katı olanlar da girer. Vernik, boya, benzin, tiner ispirto gibi sıvı maddeler de… LPG, asetilen, doğalgaz, hidrojen gibi gazlar da… Mutfakta kullanılan kızartma yağları da.

Yanıcı maddenin türü yangına müdahale aşamasında önemli bir ayrıntı olarak karşımıza çıkar. Çünkü tüm bu maddeler için farklı yangın söndürme araç ve teknikleri kullanılır. Örneğin su iletken bir madde olduğu için elektrik kaynaklı yangınlarda kullanılmamalıdır.

Yakıcı madde:

Bu madde genellikle havada yüzde 21 oranında bulunan oksijendir. Oksijen miktarının artması ile yangın daha da büyürken, oksijen tükendiğinde yangın söner. Özellikle kapalı alanlardaki yangınlarda oksijen tükenince yangın da söner. Bu bilimsel gerçek yangını söndürmek için de kullanılır.

Isı:

Isı, yangınlarda tutuşma kaynağıdır. Alevlenme de denen bu tutuşma yanmanın başlangıç noktasıdır. Örneğin kibrit veya yanan sigara bir ısı kaynağıdır, prizde unutulan ütü de, yanar şekilde açık bırakılan ocak da, herhangi bir yerde kullanılan kaynak makinesi de.  Elektrik tesisatları, ısıtıcılar, kızgın yüzeyler, kıvılcım, sürtünme, yıldırım ve güneş ısı kaynakları olarak yangına sebebiyet verebilir.

Yangın Üçgeninde Neler Bulunur ?

Yangın üçgeninde yeterli oksijen, yeterli ısı ve yanıcı bir madde bulunur ve kontrol dışı yanma olayı böylece başlar.

Yangın Üçgeninde Yakıcı Madde

Yangın üçgenindeki yakıcı madde oksijendir. Ortamdaki oksijen arttıkça yanma devam eder. Yangının sönmesi için oksijenin yüzde 16‘nın altına düşmesi gerekir. Yangının söndürülmesi aşamasında, boğma işlemi yapılarak ortamdaki oksijen azaltılabilir.

Yangın Üçgeninin Kenarları

Yangın üçgeni kenarlarında yer alan yanıcı madde+yakıcı madde ve ısının bir araya gelmesiyle oluşan yangınların evreleri vardır. Bu evrelerin her birinde yanma üçgenini kenarlarını oluşturan bir unsur eksik ya da fazladır.

Bu evreleri şöyle sıralayabiliriz:

Başlangıç evresi:

Bu evrede yangın üçgenin kenarlarından birinde yer alan oksijen yeterli ama diğer kenarda yer alan ısı yetersizdir. Bu nedenle meydana gelen yanma eksik yanma olarak nitelendirilir. Bu evredeki yangına hemen müdahale edilirse kolay bir işlem sonunda yangın söndürülür.

Gelişme Evresi- Yayılma evresi:

Oksijen miktarının yükseldiği, bol miktarda yanıcı ve zehirli gazın açığa çıktığı evredir. Alevler ve ısı ortama iyice yayılır. Sıcaklık daha çok yukarılardadır bu nedenle aşağı kısımlar daha güvenlidir.

Sönme Evresi:

Alevlerde azalmanın görüldüğü bu evre, içten yanma evresi olarak da kabul edilir. Oksijen gittikçe azaldığı için alevler sönmeye yüz tutar ama geri tepme tehlikesi çok yüksektir. Bu evrede daha çok duman ve gaz çıkışı vardır. Yeniden parlama ve geri tepme olayına mahal verilmemesi için ortama hava girişinin önüne geçilmelidir. Bu evrede ortamdaki gazlar havalandırma ile uzaklaştırılmalıdır.

Yangın Üçgeninde Hangisi Bulunmaz ?

Yangın üçgeninde oksijen dışında yakıcı bir unsur yoktur ama yangın üçgeni modeline alternatif olarak “ateş tetrahedron”u kavramı da gündeme getirilmektedir. Ateş tetrahedronu yangına titanyum, lityum ve magnezyum gibi kimyasal reaksiyon olan başka bir element ekler. Bu metalleri içeren yangınlar, itfaiyeciler için farklı bir yaklaşım gerektiren kimyasal bir reaksiyona sahiptir.

Bu noktada yangını çıkma nedenlerine de değinmek gerekir.

Yangının çıkma nedenleri genellikle insan kaynaklıdır. Öncelikle bilgisizlik, ihmalkarlık, tedbirsizlik gibi sebepleri olan yangının sabotaj, kaza, yıldırım düşmesi gibi doğa olayları, elektrik donanımının yetersiz bakımı ya da elektrik devrelerinin aşırı yüklenmesi,  bir başka yangının sıçraması gibi nedenleri de vardır.

Yangın çıktıktan sonra atılması gereken ilk adım alevler her yeri sarmadan yangının söndürülmesidir.

Bu noktada yangına müdahale araçları nelerdir sorusu yanıtlanmalıdır.  Yangın söndürücüler yani yangın tüpleri, alevlere müdahalede ilk kullanılacak donanımlardır. En çok bilinen ve kullanılan yangın söndürücü tipleri şöyledir:

  • Kuru kimyevi tozlu yangın söndürücüler.
  • Köpüklü yangın söndürücüler.
  • Karbondioksit gazlı yangın söndürücüler.
  • Sulu yangın söndürücüler.
  • Gazlı yangın söndürücüler.
  • Metal tozlu yangın söndürücüler.

Yangına, niteliğine göre seçilecek doğru söndürücü ile müdahale edilmesi, çok yayılmadan ve zarar vermeden söndürülmesini sağlayacaktır.

Bu gönderiyi paylaş